Cechy testu psychologicznego – Trafność, rzetelność, normalizacja i standaryzacja testu

Test psychologiczny jest jednym z podstawowych narzędzi w pracy psychologa. Oprócz wskazania ryzyka występowania jakiegoś zaburzenia, jak  np. depresja, czy zaburzenia psychotyczne, testy psychologiczne pozwalają również określić poczucie sensu życia, strukturę osobowości, hierarchię wartości, natężenie lęku oraz stresu. Zanim jednak przystąpimy do badania testem, powinniśmy zapoznać się z cechami testu psychologicznego.

Testy psychologiczne są chronione przed osobami, które nie mają ukończonych studiów psychologicznych, dlatego nie jest możliwe, aby taki test samemu rozwiązać w internecie i zdiagnozować się. Oprócz wyjątkowej ochrony, wcale nie jest tak łatwo je zdobyć. Obecnie tylko kilka księgarni w Polsce zajmuje się sprzedażą testów, a ich ceny wahają się od kilkudziesięciu do nawet kilku tysięcy złotych. Aby kupić test psychologiczny, należy przesłać do takiej księgarni skan dyplomu ukończenia studiów psychologicznych.

Jeśli chcesz zobaczyć na czym polegają i co badają poszczególne testy psychologiczne, zobacz wpis: 21 testów psychologicznych. Testy używane przez psychologów są metodą badań i muszą podlegać określonym rygorom oraz odpowiadać ustalonym zasadom. Aby  mówić o dobrze skonstruowanym teście psychologicznym, musi on charakteryzować się: trafnością, rzetelnością, standaryzacją, normalizacją oraz adaptacją do danej populacji.

Cechy testu psychologicznego

Trafność

Test musi mierzyć to, do czego został skonstruowany. Dlatego trafność testu jest tym większa, im poprawniej mierzy funkcję psychiczną, do której pomiaru został skonstruowany. Określenie trafności testu wymaga zastosowania badań walidacyjnych – porównujemy wynik uzyskany w teście z wynikami innych badań mierzącymi tę samą cechę – wysoka korelacja pomiędzy uzyskanymi danymi świadczy o trafności testu.

Rzetelność

Rzetelność to nic innego jak cecha oznaczająca powtarzalność pomiaru. Jeśli test jest rzetelny, to przy kilkukrotnie przeprowadzonym badnaniu tych samych osób uzyskamy wyniki takie same lub podlegające nieznacznym wahaniom-  wymóg spójności testu w czasie. Jeśli jednak wyniki badań przeprowadzonych kilkukrotnie róznią się między sobą, świadczy to o małej rzetelności testu, wywołanej zazwyczaj wpływem różnych czynników modyfikujących.

Standaryzacja

To ujednolicony sposób posługiwania się testem. Ma on zminimalizować zależność wyników testu od wpływów czynników ubocznych, takich jak zachowanie się osoby przeprowadzającej badanie oraz warunki, w których to badanie jest przeprowadzane, tak by na wynik w teście nie składał się wpływ warunków badania.

Cechy dobrze wystandaryzowanego testu

  • zasady ogólne przeprowadzania testu i procedury badania
  • instrukcja, którą podajemy w dosłownym brzmieniu, w sposób ściśle określony przez autora testu
  • określony zakres i warunki, w których badanemu udzielana jest pomoc przez osobę prowadzącą test
  • ewentualne pomoce do testu
  • warunki badania (czy jest to test prowadzony indywidualnie czy grupowo)
  • klucz, czyli określone zasady, według których ocenia się odpowiedzi na poszczególne pozycje testu i interpretuje się wynik

Normalizacja

Normalizacja to zabieg statystyczny polegający na ustaleniu zależności między wynikami uzyskanymi za pomocą danego narzędzia (np. testu, kwestionariusza), a wynikami średnimi w danej populacji (lub w interesującej badacza próbie). Jeśli na przykład tworzy się nowy test mierzący poziom stresu, to po dokonaniu wszelkich koniecznych zabiegów musi ustalić się normy dla danej populacji, które pozwolą zrozumieć co oznacza wynik uzyskany przez konkretną osobę w tym teście. Normalizacja sprowadza się do przedstawienia wyniku surowego na tle ustalonych norm statystycznych, czyli przedstawienia go jako wyniku standardowego.

Adaptacja

To dostosowanie testu do konkretnej populacji. Adaptacja  niezbędna jest wówczas, gdy test został przetłumaczony z obcego języka i wymaga adaptacji co do formy jak i treści. Ponadto, test wymaga również adaptacji, gdy chcemy go używać dla innej populacji, niż ta, do której badania był poprzednio używany.

Sam test psychologiczny do badania nie wystarczy. Zawsze powinnyśmy mieć w komplecie podręcznik (zawiera zasady stosowania testu oraz instrukcję przeprowadzania badania, zasady interpretacji wyników osoby badanej), klucz (instrukcja, jak liczyć odpowiedzi osoby badanej i zasady przyznawania punktów za odpowiedź) oraz normy (normy na ogół występują jako stenowe, staninowe, centylowe lub w stave’ach). Jeżeli nie posiadamy norm, nie jesteśmy w stanie uzyskać wyniku osoby badanej, a co za tym idzie, zinterpretować testu i wysnuć wniosków z badania.

metody badawczestudia psychologiczne
Komentarze (0)
Skomentuj